ก่อสร้างตึกหลายชั้น ต่างจากอาคารชั้นเดียวอย่างไร วางแผนให้ครบก่อนเริ่ม

ก่อสร้างตึกหลายชั้น ต่างจากอาคารชั้นเดียวอย่างไร วางแผนให้ครบก่อนเริ่ม

ก่อสร้างตึกหลายชั้น ต่างจากอาคารชั้นเดียวตรงไหน ?

คำตอบสั้นคือ ตึกหลายชั้นต้องวางแผนเพิ่มใน 6 เรื่อง ได้แก่ ฐานรากที่รับน้ำหนักมากขึ้น โครงสร้างที่ต้องรับแรงด้านข้าง งานระบบแนวตั้ง ทางหนีไฟและการป้องกันอัคคีภัย การทำงานบนที่สูงในหน้างาน และการควบคุมงานทีละชั้น

เรื่อง

อาคารชั้นเดียว

ตึกหลายชั้น

ฐานราก

น้ำหนักกระจายบนพื้นที่กว้าง

น้ำหนักสะสมลงเสาเข็มทุกชั้น ต้องเจาะสำรวจดินก่อนออกแบบ

โครงสร้าง

เน้นช่วงพาดกว้างและหลังคา

เสา คาน พื้น ต้องรับทั้งน้ำหนักแนวดิ่งและแรงด้านข้าง

งานระบบ

เดินแนวนอนเป็นหลัก

ต้องมีช่องงานระบบแนวตั้ง ปั๊มน้ำ และอาจต้องมีลิฟต์

ความปลอดภัยด้านอัคคีภัย

ออกจากอาคารได้หลายทางที่ระดับพื้น

ต้องมีบันไดหนีไฟและระบบที่พาคนลงจากชั้นบนได้อย่างปลอดภัย

หน้างาน

ทำงานที่ระดับพื้นเป็นส่วนใหญ่

ต้องขนวัสดุขึ้นที่สูง และคุมความปลอดภัยการทำงานบนที่สูง

การควบคุมงาน

ตรวจตามช่วงงานหลัก

ต้องตรวจให้ผ่านทีละชั้นก่อนเทชั้นถัดไป

1. ฐานราก: ทุกชั้นที่เพิ่ม คือน้ำหนักที่เสาเข็มต้องรับ

อาคารชั้นเดียวมักมีพื้นที่กว้าง น้ำหนักจึงกระจายลงเสาเข็มจำนวนมาก ส่วนตึกหลายชั้นมักมีพื้นที่ฐานเท่าเดิมหรือเล็กกว่า แต่ต้องรับน้ำหนักของทุกชั้นที่อยู่ด้านบน รวมถึงคน เครื่องจักร และของที่จะใช้งานจริง

การเจาะสำรวจดิน (Soil Test) จึงเป็นขั้นที่ไม่ควรข้ามสำหรับตึกหลายชั้น ผลเจาะจะบอกว่าชั้นดินแข็งอยู่ลึกเท่าไร ควรใช้เสาเข็มชนิดใด และต้องยาวเท่าไร ผู้ออกแบบใช้ข้อมูลนี้คำนวณฐานรากให้พอดีกับน้ำหนักจริง ไม่เผื่อมากจนสิ้นเปลือง และไม่น้อยจนเกิดการทรุดตัวไม่เท่ากันภายหลัง

อีกเรื่องคือแผนในอนาคต ถ้ามีโอกาสต่อเติมชั้นภายหลัง ควรบอกผู้ออกแบบตั้งแต่แรก เพราะการเผื่อฐานรากไว้ตอนสร้างทำได้ง่ายกว่าการเสริมฐานรากใต้อาคารที่ใช้งานอยู่แล้วมาก

2. โครงสร้าง: ไม่ได้รับแค่น้ำหนักจากด้านบน

ในอาคารชั้นเดียว เรื่องใหญ่ของโครงสร้างคือช่วงเสาที่กว้างและหลังคาที่คลุมพื้นที่ให้ได้มากที่สุด ส่วนตึกหลายชั้นมีโจทย์เพิ่มอีกสองเรื่อง

  • น้ำหนักที่สะสมลงมาตามเสา เสาชั้นล่างรับน้ำหนักมากที่สุด ขนาดเสาและเหล็กเสริมจึงมักต่างกันไปแต่ละชั้น
  • แรงด้านข้าง ยิ่งอาคารสูง แรงลมและแรงสั่นไหวยิ่งมีผล ผู้ออกแบบจึงต้องคำนวณให้โครงสร้างต้านการโยกตัว และตรวจว่าพื้นที่ตั้งโครงการอยู่ในเขตที่ต้องออกแบบรับแผ่นดินไหวหรือไม่

ระบบโครงสร้างที่พบบ่อยในตึกหลายชั้นคือคอนกรีตเสริมเหล็ก บางโครงการใช้พื้นสำเร็จรูปหรือโครงเหล็กร่วมด้วยเพื่อลดเวลาหน้างาน การเลือกขึ้นอยู่กับการใช้งานแต่ละชั้น เช่น ชั้นที่ต้องรับรถยนต์หรือเก็บสินค้า จะต้องรับน้ำหนักบรรทุกมากกว่าชั้นสำนักงาน

3. งานระบบ: ต้องคิดเป็นแนวตั้งตั้งแต่แบบแปลน

ในอาคารชั้นเดียว ท่อน้ำ สายไฟ และท่อแอร์เดินแนวนอนใต้หลังคาหรือใต้พื้นได้ค่อนข้างอิสระ แต่ในตึกหลายชั้น งานระบบต้องวิ่งผ่านทุกชั้น จึงต้องเว้นช่องงานระบบ (Shaft) ไว้ตั้งแต่ตอนออกแบบโครงสร้าง ถ้ามาเจาะพื้นทีหลัง จะกระทบทั้งความแข็งแรงและระยะเวลา

งานระบบที่ต้องตัดสินใจไปพร้อมกับแบบสถาปัตยกรรม ได้แก่

  • ลิฟต์ ตำแหน่ง ขนาด และจำนวน กำหนดขนาดบ่อลิฟต์และห้องเครื่องที่ต้องเผื่อไว้
  • ระบบน้ำ ต้องมีถังเก็บน้ำและปั๊มที่ส่งน้ำขึ้นชั้นบนได้พอใช้
  • ระบบไฟฟ้า ต้องมีแนวสายหลักแนวตั้งและตู้ไฟย่อยแต่ละชั้น
  • ระบบปรับอากาศ ต้องมีพื้นที่วางคอยล์ร้อนที่ซ่อมบำรุงได้สะดวก

การออกแบบโครงสร้างและงานระบบไปพร้อมกันแบบ Design & Build ช่วยลดปัญหาท่อชนคานหรือช่องงานระบบไม่พอ ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยเมื่อแบบแต่ละส่วนมาจากคนละทีม

งานระบบแนวตั้งในตึกหลายชั้น ลิฟต์ ช่องงานระบบ และบันไดหนีไฟ

4. ทางหนีไฟ: ทุกชั้นต้องลงมาถึงพื้นได้อย่างปลอดภัย

คนที่อยู่ในอาคารชั้นเดียวออกจากอาคารได้หลายทาง แต่คนที่อยู่ชั้นบนของตึกต้องพึ่งบันไดหนีไฟเป็นหลัก ตำแหน่งและจำนวนบันไดหนีไฟจึงกำหนดผังพื้นที่ทั้งชั้นตั้งแต่แรก

ตามกฎหมายควบคุมอาคาร อาคารที่สูงตั้งแต่ 23 เมตรขึ้นไปจัดเป็น “อาคารสูง” ซึ่งมีข้อกำหนดด้านการป้องกันอัคคีภัยเข้มกว่าอาคารทั่วไป ส่วนตึกที่เตี้ยกว่านั้นก็ยังต้องมีทางหนีไฟ อุปกรณ์แจ้งเหตุ และระบบดับเพลิงตามประเภทและขนาดอาคาร รายละเอียดข้อกำหนดตามประเภทอาคารอ่านต่อได้ในบทความ[ประเภทอาคารตามกฎหมายควบคุมอาคาร]

สิ่งที่เจ้าของโครงการควรถามผู้ออกแบบตั้งแต่ต้นคือ ความสูงและพื้นที่รวมที่ต้องการเข้าเกณฑ์ประเภทใด เพราะการเพิ่มความสูงเพียงเล็กน้อยอาจทำให้อาคารเข้าเกณฑ์ที่เข้มขึ้น และกระทบทั้งแบบและงบประมาณ

5. หน้างาน: งานส่วนใหญ่เกิดขึ้นบนที่สูง

การก่อสร้างตึกต้องวางแผนหน้างานต่างจากอาคารชั้นเดียวอย่างเห็นได้ชัด

  • การขนวัสดุขึ้นที่สูง ต้องเลือกระหว่างเครนหอสูง เครนเคลื่อนที่ หรือลิฟต์ขนส่งชั่วคราว ตามขนาดพื้นที่และความสูง
  • ความปลอดภัยการทำงานบนที่สูง ต้องมีนั่งร้าน ราวกันตก ตาข่ายกันวัสดุตกหล่น และอุปกรณ์กันตกสำหรับบุคคล
  • พื้นที่จำกัด ตึกหลายชั้นมักสร้างบนที่ดินไม่กว้าง ต้องจัดลำดับการส่งวัสดุและจุดกองเก็บให้ไม่กีดขวางกัน

ถ้าสร้างตึกในพื้นที่ที่ใช้งานอยู่ เช่น อาคารสำนักงานในโรงงานที่เดินไลน์ผลิตอยู่ ต้องแยกเส้นทางรถขนวัสดุออกจากเส้นทางของพนักงานและรถสินค้าให้ชัดเจน

6. การควบคุมงาน: ตรวจให้ผ่านทีละชั้น

ในตึกหลายชั้น งานที่เทไปแล้วจะถูกชั้นถัดไปทับอยู่ทันที การตรวจเหล็กเสริม แบบหล่อ และงานท่อฝังในพื้นก่อนเทคอนกรีตแต่ละชั้นจึงสำคัญมาก เพราะถ้าพบปัญหาภายหลัง การเข้าไปปรับปรุงทำได้ยากกว่าอาคารชั้นเดียวมาก

จุดที่ควรมีวิศวกรตรวจก่อนเททุกชั้น ได้แก่ ตำแหน่งและระยะเหล็กเสริม ความแข็งแรงของแบบหล่อและค้ำยัน ตำแหน่งท่อและช่องเปิดที่ต้องเว้นไว้ และการเก็บตัวอย่างคอนกรีตไปทดสอบกำลังอัด การมีวิศวกรควบคุมงานอยู่หน้างานทุกวันช่วยให้ตรวจได้ทันก่อนทุกการเท (ลิงก์ไปบทความ จุดตรวจสอบสำคัญระหว่างก่อสร้างอาคาร)

ตึกหลายชั้นแบบไหนที่ธุรกิจนิยมสร้าง ?

  • อาคารสำนักงาน ใช้ที่ดินน้อยแต่ได้พื้นที่ใช้สอยมาก 
  • อาคารสำนักงานร่วมกับคลังสินค้า ชั้นล่างเก็บสินค้า ชั้นบนเป็นสำนักงาน 
  • อาคารจอดรถ เพิ่มที่จอดให้พนักงานและลูกค้าโดยไม่ต้องขยายที่ดิน 
  • อาคารที่พักอาศัยพนักงาน สำหรับโรงงานที่ต้องการให้พนักงานพักใกล้พื้นที่ทำงาน (ลิงก์ไปผลงานอาคารที่พักอาศัย)

เลือกผู้รับเหมาก่อสร้างตึก ควรดูอะไรเพิ่ม

นอกจากเกณฑ์ทั่วไป งานตึกหลายชั้นควรดูสามเรื่องเพิ่ม คือ ผลงานอาคารหลายชั้นที่เคยส่งมอบจริง ทีมที่ออกแบบโครงสร้างและงานระบบได้ในที่เดียว และระบบการควบคุมงานที่ตรวจได้ทุกชั้น อ่านแนวทางเลือกผู้รับเหมาอย่างครบถ้วนได้ที่หน้า บริษัทรับเหมาก่อสร้างตึก อาคาร หรือสำนักงาน

Next Plus Engineering ให้บริการออกแบบและก่อสร้างอาคารครบวงจร ตั้งแต่สำรวจพื้นที่ ออกแบบโครงสร้างและงานระบบ ไปจนถึงก่อสร้างและส่งมอบ พร้อมวิศวกรควบคุมงานประจำหน้างาน 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการก่อสร้างอาคาร

อาคารสูงตามกฎหมายควบคุมอาคาร คืออาคารที่มีความสูงตั้งแต่ 23 เมตรขึ้นไป วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึงพื้นดาดฟ้าหรือยอดผนัง อาคารกลุ่มนี้มีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยเข้มกว่าอาคารทั่วไป

ควรเจาะสำรวจดินก่อนออกแบบฐานราก เพราะตึกหลายชั้นส่งน้ำหนักลงเสาเข็มมาก ผลเจาะช่วยให้เลือกชนิดและความยาวเสาเข็มได้เหมาะกับดินจริงของพื้นที่ และลดความเสี่ยงการทรุดตัวไม่เท่ากัน

ไม่มีจำนวนชั้นตายตัวที่ใช้กับอาคารทุกประเภท ขึ้นอยู่กับประเภทการใช้งาน ความสูง และข้อกำหนดด้านสิ่งอำนวยความสะดวก ควรให้ผู้ออกแบบตรวจตั้งแต่ต้น เพราะต้องเผื่อบ่อลิฟต์ไว้ในโครงสร้าง

ขึ้นอยู่กับจำนวนชั้น พื้นที่ใช้สอย ระบบโครงสร้าง สภาพดิน และระยะเวลาขออนุญาต งานโครงสร้างต้องเททีละชั้นและรอคอนกรีตได้กำลัง การออกแบบและก่อสร้างแบบ Design & Build ช่วยให้บางงานเดินคู่กันได้

ทำได้เมื่อวิศวกรตรวจแล้วว่าฐานรากและโครงสร้างเดิมรับน้ำหนักเพิ่มได้ และต้องยื่นขออนุญาตดัดแปลงอาคาร ถ้ามีแผนต่อเติมในอนาคต ควรแจ้งผู้ออกแบบตั้งแต่แรกเพื่อเผื่อฐานรากไว้

Interesting Articles

บทความ | บทความจากผู้เชี่ยวชาญ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการสร้างโรงงาน คลังสินค้า ตลอดจนสิ่งก่อสร้างหลากหลายประเภท

ก่อสร้างตึกหลายชั้น ต่างจากอาคารชั้นเดียวอย่างไร วางแผนให้ครบก่อนเริ่ม

การก่อสร้างตึกหลายชั้นไม่ใช่การเอาอาคารชั้นเดียวมาซ้อนกันหลายชั้น ทุกชั้นที่เพิ่มขึ้นจะส่งน้ำหนักลงฐานรากมากขึ้น งานระบบต้องวิ่งขึ้นแนวตั้ง และคนที่ใช้อาคารต้องมีทางออกที่ปลอดภัยจากทุกชั้น เจ้าของโครงการที่เคยสร้างแต่อาคารชั้นเดียว เช่น โกดังหรือโรงงาน มักพบว่าเรื่องที่ต้องตัดสินใจตอนสร้างตึกมีมากกว่าที่คิดไว้ และหลายเรื่องต้องตัดสินใจตั้งแต่ก่อนลงเสาเข็มต้นแรก บทความนี้เทียบให้เห็นทีละเรื่อง ว่าตึกหลายชั้นต่างจากอาคารชั้นเดียวตรงไหน เพื่อให้เจ้าของโครงการคุยกับผู้ออกแบบและผู้รับเหมาได้ตรงประเด็นตั้งแต่ต้น

อ่านเพิ่มเติม

Open yourself to new possibilities

มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งของความภาคภูมิใจ

บริษัท เน็กซ์พลัส เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด ยินดีต้อนรับทุกท่านที่มีไฟในการสร้างสรรผลงาน เรามีรูปแบบการทำงานที่ทันสมัยหลากหลาย สอดคล้องกับทุกไลฟ์สไตล์ บรรยากาศการทำงานสนุก อบอุ่น โอกาสและความท้าทายเปิดรอผู้ที่มีศักยภาพพร้อม